رسالت اصلي بخش، انجام تحقيقات و پروژه‌هاي پژوهشي در خصوص مسكن، معماري و سيستم‏هاي ساختماني و ارائه ضوابط و رهنمودهايي در ارتباط با برنامه‏ريزي و مديريت بهينه توسعه مسكن در ايران (از ديدگاه اقتصادي/ اجتماعي) با توجه ويژه به بررسي و شناخت عوامل فرهنگي مؤثر بر فرآيند طراحي معماري مسكن و ساختمان‌ها جهت تأمين مسكن مناسب براي قشرهاي اجتماعي مختلف، مي‌باشد كه با توجه به زمينه‏هاي فن‌آوري توليد، اجرا و برپايي ساختمان‌ها، شيوه‏هاي طراحي معماري متناسب با آنها،  در نظر داشتن ديدگاه‌هاي، اقتصادي، فني و اجرايي صورت مي‌گيرد. اين فعاليت‌ها متناسب با شرايط مناطق مختلف كشور و مقتضيات ملي و محلي انجام مي‌شود.
در همين راستا عمده محورهاي فعاليت‌ اين بخش عبارت است از:
- تعريف و تدوين معيارها، ضوابط و روش‌هاي طراحي معماري و هماهنگي طراحي و توليد ساختمان و اجزاي آن در روش‌هاي مختلف توليد(‌متعارف و صنعتي)
- ارائه معيارها و ضوابط  به منظور افزايش كارايي و بهينه كردن طرح فضاها و تركيب آنها به ويژه در توليد صنعتي ساختمان
- بررسي و ارزيابي سيستم‏هاي ساختماني موجود در مناطق شهري و روستايي كشور به منظور ارائه روش‌هاي مناسب و ارتقاي كيفيت طراحي و اجراي ساختمان‌ها در اين مناطق
- تدوين اصول، معيارها و ضوابط براي طراحي، ارزيابي و ارائه سيستم‌هاي مناسب ساختماني به منظور دستيابي به راه حل‌هاي مناسب اجرا براي افزايش كاربرد صنعت در توليد ساختمان در مقياس انبوه
- مطالعات آنتروپومتريك و ارگونوميك و تعريف و تدوين معيارها و ارائه راه‌حل جهت تنظيم شرايط آسايش انسان و ارگونومي محيطي
- مطالعه و طراحي همه شمول براي انسان و تدوين راه‌حل جهت تأمين آسايش انسان
- طراحي و ارائه سيستم‌هاي ساختماني براي اسكان بشر(مسكن اضطراري، موقت، دائم و ساير)
- انتخاب و معرفي فن‌آوري‏هاي مناسب ساختمان‏سازي براي مناطق كشور و ارائه روش‌هاي ساخت و ساز متناسب با آنها
- تدوين معيارها و قواعد مديريت ساخت و نگهداري ساختمان و محيط مسكوني متناسب با شرايط و امكانات كشور
- بررسي و تحقيق به منظور بهينه كردن فرآيند برنامه‏ريزي، طراحي و مديريت توسعه مسكن بر اساس شرايط اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي ـ مناطق مختلف كشور در جنبه‏هاي تقاضا، عرضه و تأمين مسكن
- بررسي تحول و گونه‌گوني مباني و منطق معماري در سطح كشور در جهت رسيدن به راه‌حل‏هاي اصولي جهت تداوم استفاده از فرهنگ معماري بومي و سنتي و انسجام بخشيدن به هويت معماري معاصر ايران 
- ارائه ضوابط و رهيافت‌ها براي طراحي و معرفي الگوهاي سكونت مطلوب براي گروه‌ها و قشرهاي نيازمند مسكن در مناطق مختلف كشور
- ارائه معيارها و راه‌حل‌هاي كاربردي براي طراحي، توسعه و بهسازي مسكن و سكونتگاه‏هاي موجود و همچنين بهينه نمودن روش‌هاي طراحي، مكانيابي و احداث مسكن و سكونتگاه‏هاي جديد
- بررسي‏هاي اقتصادي در توليد مسكن با توجه به نظام اعتبارات مالي مورد نياز جهت تأمين مسكن و روش‌هاي مناسب دستيابي به امكانات مالي براي احداث،  بازسازي و بهسازي مسكن و سكونتگاه‏هاي انساني 
- مطالعه و ارائه راه حل جهت دستيابي به سياست‌ها و راهبردهاي مربوط به مقابله با سوانح طبيعي و بازسازي پس از آن به منظور پيشگيري و کاهش حجم خسارات و راهنمايي مديريت مقابله با سوانح.
- بررسي و مطالعه بر روي روش‌هاي احياء و بهسازي عملکردي‌‌ و فرهنگي ساختمان‌هاي با ارزش قديمي و بافت‌هاي مسکوني سنتي و ارائه راهنمايي‌هاي لازم در اين زمينه.
- برنامه ريزي، برگزاري و همکاري در اجراي دوره‌هاي آموزشي در سطوح مختلف براي استفاده کارشناسان، متخصصان و دانشجويان.
- برقراري ارتباط با ساير مجامع علمي از طريق شرکت در گردهمايي‌هاي مختلف داخلي و بين‌المللي و ارائه مقالات در نشريات معتبر.